Gynostemma voor Paarden — Jiaogulan als Kruidensupplement voor Paarden
Gynostemma (Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino), in Oost-Aziatische tradities beter bekend als jiaogulan, is een klimplant uit de familie van de komkommer (Cucurbitaceae) waarvan de gedroogde bladeren van nature rijk zijn aan gypenosides — triterpenoïde saponines die structureel verwant zijn aan de ginsenosides in ginseng. Paardenhouders in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Nederland kopen jiaogulan als voedingssupplement en voegen dit toe aan het voer van hun paarden. De aandacht voor dit kruid binnen de paardenwereld is de afgelopen twee decennia sterk gegroeid, met name onder eigenaren van paarden met metabole of circulatierelateerde uitdagingen.
Kort antwoord: Gynostemma (jiaogulan) is een gedroogd bladpoeder van de Aziatische klimplant Gynostemma pentaphyllum, dat door paardenhouders als kruidensupplement aan het voer wordt toegevoegd. Het product wordt verkocht als voedingssupplement; gebruik bij paarden valt buiten de EFSA-goedgekeurde gezondheidsclaims. Raadpleeg altijd een dierenarts.
Wat is Gynostemma?
Gynostemma (Gynostemma pentaphyllum) is een klimplant die van nature voorkomt in de bergachtige gebieden van Zuid-China, Noord-Vietnam, Zuid-Korea en Japan. De plant staat in China bekend als jiaogulan (绞股蓝) en wordt al eeuwenlang gebruikt in de Oost-Aziatische kruidentraditie, waar zij regionaal ook de bijnaam xiancao (仙草) draagt — “kruid van de onsterfelijkheid.” Fytochemisch onderscheidt gynostemma zich door een uitzonderlijk hoog aantal gypenosides: meer dan 100 geïdentificeerde saponines, waarvan een deel structureel overeenkomt met de ginsenosides in ginseng (Panax ginseng C.A.Mey.). Dit heeft de plant in traditionele contexten de bijnamen “zuidelijke ginseng” en “poor man’s ginseng” opgeleverd.
Voor een volledig overzicht van de botanische achtergrond, chemische samenstelling en traditioneel gebruik lees je ons uitgebreide artikel: Gynostemma (Jiaogulan) — Alles over dit Oost-Aziatisch Kruid.
Waarom gebruiken paardenhouders jiaogulan?
Het gebruik van gynostemma bij paarden is geen Oost-Aziatische traditie, maar een moderne toepassing die voornamelijk vanuit de westerse paardenwereld is ontstaan. Wat paardenhouders en sommige dierenartsen wetenschappelijk interesseert in dit kruid, is de eigenschappen van de gypenosides in relatie tot het enzym eNOS (endotheliaal stikstofmonoxide-synthase). In vitro-onderzoek gepubliceerd door Tanner et al. (2004, Nitric Oxide) beschreef dat gypenosides dit enzym activeren in endotheelcellen, wat leidt tot de aanmaak van stikstofmonoxide (NO) — een lichaamseigen molecule die een rol speelt bij de regulatie van bloedvaatspanning en doorbloeding. De resultaten van dit in vitro-onderzoek zijn niet automatisch van toepassing op levende dieren.
Paardenarts en voedingsonderzoeker dr. Eleanor Kellon (VMD) beschreef in observaties gepubliceerd via de ECIR Group (Equine Cushings and Insulin Resistance Group) dat jiaogulan-suppletie door paardenhouders wordt ingezet in samenhang met metabole en circulatierelateerde uitdagingen bij paarden. Haar observaties vormen geen gerandomiseerde klinische studie en gelden niet als bewijs van werking. Ze illustreren wel de context waarbinnen het kruid bekendheid heeft gekregen in de paardenwereld.
Paardenhouders beschrijven gebruik van jiaogulan in de context van circulatieondersteuning naar de hoeven bij paarden in periodes van metabole belasting, algemene circulatieondersteuning bij paarden met een vertraagde conditieopbouw, en ondersteuning van het energiemetabolisme bij oudere paarden. Dit zijn gebruikerservaringen en toepassingen beschreven in diermodellen; ze vormen geen bewijs van werking en zijn geen goedgekeurde gezondheidsclaims.
Wat zegt het wetenschappelijk onderzoek?
Het merendeel van het gepubliceerde onderzoek naar gypenosides is uitgevoerd in vitro of in diermodellen. Humaan klinisch onderzoek is beperkt; paard-specifiek klinisch onderzoek is zelfs schaars. De beschikbare studies geven aanleiding tot wetenschappelijke interesse, maar zijn onvoldoende om definitieve conclusies te trekken over de werkzaamheid van gynostemma als supplement bij paarden.
Tanner et al. (2004, Nitric Oxide) beschreven in vitro dat gypenosides het eNOS-enzym activeren in vasculaire endotheelcellen. Dit is het mechanisme waarop de wetenschappelijke interesse in jiaogulan voor paarden met name gebaseerd is. Megalli et al. (2005, Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences) beschreven in een studie met ratten aanwijzingen voor effecten op lipidenparameters na suppletie met gynostemma. De relevantie van dergelijke diermodelstudies voor het gebruik bij paarden is niet vastgesteld.
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft geen gezondheidsclaims goedgekeurd voor Gynostemma pentaphyllum — niet voor mensen en niet voor dieren. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft gynostemma niet beoordeeld als veterinair geneesmiddel. Gebruik bij paarden valt onder de Europese diervoederregelgeving (Verordening (EG) nr. 767/2009).
Gynostemma vergeleken met andere kruiden- en vezelsupplementen voor paarden
| Supplement | Actieve stoffen | Beschreven gebruik bij paarden | Onderzoeksstatus |
|---|---|---|---|
| Gynostemma (jiaogulan) | Gypenosides (100+) | Circulatieondersteuning, metabole balans | Voornamelijk in vitro en diermodellen |
| Psyllium husk | Oplosbare, niet-fermenteerbare vezels | Darmondersteuning, afvoer van zand | Humaan en dieronderzoek; EFSA-claims voor mensen |
| Spirulina | Eiwitten, fycobiliproteïnen, mineralen | Voedingsaanvulling | Dieronderzoek beschikbaar |
| Ginkgo biloba | Flavonoïden, terpeenlactonen | Circulatieondersteuning (traditioneel) | Voornamelijk humaan onderzoek |
Ben je naast de Gynostemma ook geïnteresseerd in andere natuurlijke voermiddelen voor paarden? Lees dan ons artikel over Psyllium Husk voor paarden.
Geen van de genoemde supplementen beschikt over door de EFSA goedgekeurde gezondheidsclaims voor gebruik bij paarden.
Hoe gebruik je gynostemma voor paarden?
Productvorm
Het meest gebruikte product is 100% puur gynostemma bladpoeder, identiek aan het product dat als voedingssupplement voor mensen wordt verkocht. Er bestaat geen apart geregistreerd diervoeder op basis van gynostemma binnen de EU. Het Biologisch Gynostemma Poeder van Spiruella is 100% puur, zonder toevoegingen, allergenenvrij en biologisch gecertificeerd, afkomstig uit Zuid-China.
Beschreven dosering in de praktijkliteratuur
Dr. Eleanor Kellon beschreef in haar observaties een startdosering van circa 2 gram per dag voor een gemiddeld paard van circa 500 kg, met de mogelijkheid geleidelijk op te bouwen naar 5 tot 10 gram per dag verdeeld over twee giften. Dit zijn beschreven doseerprotocollen uit de praktijkliteratuur — geen door een toezichthoudende autoriteit vastgestelde diervoedingsaanbeveling. Overschrijd de beschreven hoeveelheden niet en raadpleeg altijd een dierenarts voor een persoonlijk advies.
Toepassing
Het poeder kan worden gemengd met het krachtvoer of worden opgelost in een kleine hoeveelheid water alvorens aan het voer toe te voegen. Paardenhouders beschrijven dat paarden het product doorgaans zonder problemen accepteren vanwege de milde, licht zoete en kruidachtige smaak van het blad.
Raadpleeg altijd een dierenarts
Voordat je gynostemma aan het rantsoen van een paard toevoegt, is overleg met een erkend dierenarts altijd verstandig — in het bijzonder bij paarden met een bestaande medische diagnose, bij gebruik van medicatie, of bij drachtige merries.
Bladgroenpoeder
Darmen en Spijsvertering
Psyllium Husk Biologisch – Psylliumvezels – Vlozaadvezels (Spiruella)
Veiligheid en voorzorgsmaatregelen bij paarden
Gynostemma wordt bij mensen over het algemeen goed verdragen bij gebruik binnen de beschreven hoeveelheden. Vergelijkbare observaties zijn beschreven in de praktijkliteratuur voor paarden. Desondanks gelden een aantal voorzorgsmaatregelen die serieus genomen dienen te worden.
Op basis van in vitro-onderzoek zijn aanwijzingen gevonden dat gypenosides het metabolisme van bepaalde geneesmiddelen kunnen beïnvloeden, met name bloedverdunners en middelen die inwerken op het zenuwstelsel. Bij paarden die medicatie gebruiken is voorafgaand overleg met de behandelend dierenarts dan ook verplicht. Gebruik van gynostemma bij drachtige of zogende merries wordt afgeraden bij gebrek aan voldoende klinische veiligheidsdata. Paarden met een bekende overgevoeligheid voor planten uit de Cucurbitaceae-familie — zoals komkommer, pompoen of courgette — dienen extra voorzichtig te zijn, aangezien gynostemma tot dezelfde plantenfamilie behoort. Bewaar het product goed afgesloten op een droge en koele plaats, buiten bereik van dieren en kinderen.
Veelgestelde vragen over gynostemma voor paarden
Wat is gynostemma voor paarden?
Gynostemma (Gynostemma pentaphyllum) is een gedroogd bladpoeder van een Aziatische klimplant uit de Cucurbitaceae-familie. Paardenhouders voegen het toe aan het voer als kruidensupplement. Het product is verkrijgbaar als voedingssupplement; er bestaat geen apart geregistreerd diervoeder op basis van gynostemma binnen de EU.
Wat is het verschil tussen gynostemma en jiaogulan voor paarden?
Gynostemma en jiaogulan verwijzen naar dezelfde plant: Gynostemma pentaphyllum. Jiaogulan (绞股蓝) is de Chinese benaming; gynostemma is de botanische aanduiding. In de paardenwereld worden beide namen door elkaar gebruikt en zijn ze volledig uitwisselbaar.
Is gynostemma veilig voor paarden?
Op basis van beschikbare praktijkliteratuur en diermodelstudies zijn er geen aanwijzingen dat gynostemma bij correct gebruik schadelijk is voor paarden. Raadpleeg bij twijfel, bij bestaande gezondheidsklachten of bij medicatiegebruik altijd een dierenarts. Gebruik bij drachtige of zogende merries wordt afgeraden.
Hoeveel gynostemma geef ik aan mijn paard?
In de praktijkliteratuur worden doseringen van 2 tot 10 gram per dag beschreven voor een gemiddeld paard van circa 500 kg, verdeeld over twee giften. Dit zijn beschreven praktijkdoseringen, geen officieel vastgestelde diervoedingsaanbeveling. Overleg met een dierenarts over de juiste dosering voor jouw specifieke paard.
Heeft gynostemma een EFSA-goedkeuring voor gebruik bij paarden?
Nee. EFSA heeft geen gezondheidsclaims goedgekeurd voor Gynostemma pentaphyllum, noch voor mensen noch voor paarden. Gebruik bij paarden valt onder de Europese diervoederregelgeving (Verordening (EG) nr. 767/2009), niet onder de EFSA-claimsverordening voor levensmiddelen.
Kan ik gynostemma combineren met psyllium husk voor mijn paard?
Paardenhouders gebruiken beide supplementen soms gelijktijdig. Er zijn geen bekende interacties beschreven tussen gynostemma en psyllium husk. Raadpleeg altijd een dierenarts bij combinaties van supplementen, zeker bij paarden met een bestaande gezondheidsconditie.
Waar koop ik gynostemma voor paarden?
Paardenhouders kopen gynostemma bladpoeder als voedingssupplement. Het Biologisch Gynostemma Poeder van Spiruella is 100% puur, zonder toevoegingen en biologisch gecertificeerd, beschikbaar in verpakkingen van 125 gram, 250 gram en 500 gram.
Conclusie
Gynostemma (Gynostemma pentaphyllum), ook wel jiaogulan of “poor man’s ginseng” genoemd, is een traditioneel Oost-Aziatisch kruid dat door paardenhouders wereldwijd als kruidensupplement aan het voer wordt toegevoegd. De wetenschappelijke interesse in dit kruid wordt gevoed door onderzoek naar gypenosides en hun beschreven rol bij eNOS-activatie in diermodellen en in vitro-studies. Humaan klinisch bewijs voor gynostemma is beperkt; paard-specifiek klinisch bewijs is zelfs schaars. Er zijn door de EFSA geen gezondheidsclaims goedgekeurd. Gebruikers in de paardenwereld beschrijven positieve ervaringen, maar die ervaringen zijn geen bewijs van werking. Raadpleeg bij gebruik bij paarden altijd een erkend dierenarts.
Lees voor de volledige botanische en fytochemische achtergrond ons artikel: Gynostemma (Jiaogulan) — Alles over dit Oost-Aziatisch Kruid. Het Biologisch Gynostemma Poeder van Spiruella is verkrijgbaar in verpakkingen van 125 gram, 250 gram en 500 gram.
Verwante supplementen voor paarden en dieren
Paardenhouders die geïnteresseerd zijn in natuurlijke vezelsupplementen voor paarden, lezen ook de volgende artikelen op Spiruella.nl. Psyllium husk wordt door paardenhouders traditioneel gebruikt ter ondersteuning van de darmfunctie, met name voor de afvoer van zand uit het darmkanaal. Raadpleeg voor gebruik bij paarden altijd een dierenarts.
- Wat zijn psylliumvezels? Psylliumvezels werking — tips — een beknopt overzicht van wat psyllium husk is, hoe het werkt en waarvoor het traditioneel wordt gebruikt.
- Psyllium Husk Vezels: Wat het is, Effecten en Hoe Je Begint — een uitgebreid artikel over de werking van psylliumvezels, de twee EFSA-goedgekeurde gezondheidsclaims en praktische tips voor gebruik.
Bronnen
Tanner, M.A. et al. (2004). “The direct release of nitric oxide by gypenosides derived from the herb Gynostemma pentaphyllum.” Nitric Oxide, 10(1), 1–9.
Megalli, S. et al. (2005). “Phytopreventive anti-hyperlipidemic effects of Gynostemma pentaphyllum in rats.” Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 8(3), 507–515.
Aktan, F. et al. (2003). “Gypenosides derived from Gynostemma pentaphyllum suppress NO synthesis in murine macrophages by inhibiting iNOS enzymatic activity and attenuating NF-kappaB-mediated transcription.” Nitric Oxide, 8(4), 235–242.
Kellon, E.M. (VMD). ECIR Group — observaties over jiaogulan-gebruik bij paarden met metabole condities en hoefbevangenheid. Equine Cushings and Insulin Resistance Group.
Europese Commissie. Verordening (EG) nr. 767/2009 — inzake het in de handel brengen en het gebruik van diervoeders. https://eur-lex.europa.eu/
Europese Commissie (2012). Verordening (EU) nr. 432/2012 — Lijst van toegestane gezondheidsclaims voor levensmiddelen. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32012R0432
Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend informatief van aard en vervangt geen veterinair advies. De beschreven effecten en toepassingen zijn gebaseerd op gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek in diermodellen en in vitro-studies, en op beschreven gebruik door paardenhouders. Er zijn door de EFSA geen gezondheidsclaims goedgekeurd voor Gynostemma pentaphyllum. Het product wordt verkocht als voedingssupplement voor mensen; gebruik bij paarden valt buiten de registratie en goedkeuring als diervoeder. Raadpleeg altijd een erkend dierenarts bij gebruik bij paarden, in het bijzonder bij bestaande gezondheidsklachten, medicatiegebruik, drachtigheid of borstvoeding.
Boost je gezondheid & energie met superfoods